تکرارپذیری حوادث عالم بر مبنای ادوار و اکوار و کاربردهای آن در فلسفۀ اسلامی | ||
| تاریخ علم | ||
| مقاله 8، دوره 20، شماره 1 - شماره پیاپی 32، مرداد 1401، صفحه 197-225 اصل مقاله (714.36 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2023.348161.371698 | ||
| نویسنده | ||
| سعید انواری* | ||
| عضو هیئت علمی گروه فلسفه، دانشگاه علامۀ طباطبائی | ||
| چکیده | ||
| دور و کور ستارگان و سیارات به عنوان اصل موضوعی در طبیعیات قدیم در نظر گرفته شده است که بر اساس آن، اجرام سماوی پس از مدت زمانی طولانی مجدداً به وضعیت نخستین خود نسبت به یکدیگر باز میگردند. از آنجا که بر اساس دیدگاه طبیعیات قدیم عالم افلاک بر شکلگیری وقایع عالم تحت القمر تأثیرگذار است، با از سرگیری مجدد اوضاع فلکی نسبت به یکدیگر، وقایعی مشابه وقایع گذشته در عالم تحت القمر روی خواهد داد. این مدت زمان را ایام عالم نامیدهاند که بیشتر در آثار ابومعشر بلخی و ابوریحان بیرونی در بارۀ آن سخن گفته شده است. در این مقاله با تشریح تاریخی این دیدگاه، انواع ادوار و اکوار و رابطۀ آن با علم احکام نجوم بیان شده است. در فلسفۀ اسلامی نظریۀ تکرارپذیری حوادث عالم بر اساس دور و کور، بیشتر در رسائل اخوان الصفا و آثار سهروردی و شارحان وی همچون شهرزوری آمده است و برای آن کاربردهای الهیاتی مطرح کردهاند که عبارتند از: شاهدی بر دوام فیض الهی؛ تبیینی بر ازلی و ابدی بودن عالم و ابدی نبودن موجودات عالم ماده؛ تبیینی برای معاد و تناسخ؛ تبیینی برای نحوۀ دستیابی به علم غیب؛ پیش فرضی در تفسیر برخی از آیات و روایات، چنانکه رتق و فتق را به این بحث تطبیق دادهاند. در این مقاله با نقد و بررسی تکرارپذیر بودن حوادث عالم بر اساس ادوار کیهانی، نشان داده شده است که کاربردهای فلسفی آنها نیز صحیح نیستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایام عالم؛ ادوار کیهانی؛ تکرار حوادث عالم؛ دور و کور؛ رتق و فتق؛ سهروردی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 937 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 736 |
||