تبیین نقش متغیرهای زیستبوم شناسی مؤثر بر فرایند بقاء - توسعه و رکود حیات شهر اسلامی اردبیل | ||
| مطالعات باستان شناسی | ||
| دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 34، بهار 1403، صفحه 87-108 اصل مقاله (1.64 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jarcs.2019.284959.142750 | ||
| نویسندگان | ||
| سید مهدی حسینی نیا* 1؛ کریم حاجی زاده باستانی2؛ حبیب شهبازی شیران2؛ رضا رضالو3 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه باستان شناسی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| 2استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| 3دانشیار گروه باستان شناسی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| چکیده | ||
| شهر اردبیل بهواسطه موقعیت خاص جغرافیایی و استراتژیکی، در قرون اولیه اسلامی بهعنوان چهارراه ارتباطی و مهمترین شهر بلاد آذربایجان در مبادلات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در متون تاریخی و جغرافیایی یادشده است. وجود تنوع در زیستبوم منطقه و همچنین شرایط مؤلفههای فضای مکانی، تأثیری شگرف بر بقاء و توسعه شهر بر جای نهاده بود که در این مقاله به بررسی و تحلیل عواملی که این شرایط برتر را ایجاد کرده، پرداختهشده است. در این راستا؛ هدف از پژوهش حاضر، شناسایی مؤلفههای جغرافیایی مؤثر بر فرایند بقاء و توسعه شهر اردبیل در دوران اسلامی تا پایان دوره صفوی بوده است؛ بنابراین پرسش اصلی این پژوهش عبارت از: چه متغیرهای جغرافیایی بر بقاء و توسعه و افول شهر در قرون اولیه اسلامی تا پایان دوران صفوی اثر گذاشته است؟ روش تحقیق توصیفی– تحلیلی است. گردآوری داده ها بر پایۀ منابع مکتوب تاریخی جغرافیایی صورت گرفته است و تحلیل و استدلال بر پایه نظریه بومشناسی «کنت وات» صورت گرفته و نقش پنج متغیر: ماده، انرژی، تنوع، فضا و زمان در دو فاز بقاء- توسعه و رکود شهر مطالعه شده است. نتایج نشان می دهد که در سده های اولیه اسلامی شهر اردبیل بهعنوان اولین و مهمترین شهر ایالت آذربایجان مطرحشده بود. منابع آب، انرژی و موارد انسان ساخت، شکل گیری آن را در قرون اولیه دوران اسلامی در پی داشت. پس از حمله گرجیان و مغولان، این شهر تا حدی رونق گذشته را از دست داد؛ اما در دوره صفویه بهواسطه اهمیت مجموعه آرامگاهی شیخ صفیالدین اردبیلی و همچنین رونق تجارت ابریشم، مجدداً این شهر شکوه گذشته را بازیافت که این موضوع با انباشت ثروت از طریق احیای دوباره مسیرهای ارتباطی و جمعآوری موقوفات برای مجموعه آرامگاهی شیخ صفیالدین اردبیلی از نقاط مختلف در مقیاس منطقه ای و برون منطقه ای میسر گردید | ||
| کلیدواژهها | ||
| شهر اسلامی اردبیل؛ متون تاریخی و سفرنامهها؛ متغیرهای جغرافیایی؛ بقاء و توسعه؛ رکود شهر | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 764 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 544 |
||