تهیۀ نقشۀ پتانسیل خطر وقوع سیل با استفاده از دو روش نسبت فراوانی و شاخص آماری (مطالعۀ موردی: حوضۀ آبریز آجیچای) | ||
| مدیریت مخاطرات محیطی | ||
| دوره 10، شماره 4، زمستان 1402، صفحه 291-308 اصل مقاله (1.97 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی کاربردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhsci.2024.369163.803 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد حسین رضائی مقدم* 1؛ توحید رحیم پور2 | ||
| 1استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکدۀ برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2پژوهشگر پسادکتری ژئومورفولوژی، دانشکدۀ برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| سیلابها از مهمترین و فراوانترین مخاطرات ژئومورفیک در کشور محسوب میشوند که همهساله خسارتهای زیادی را برجای میگذارند. حوضۀ آبریز آجیچای در استان آذربایجان شرقی نیز بهدلیل گستردگی مساحت و دارا بودن شرایط خاص توپوگرافی همهساله شاهد وقوع سیلابهای مخرب است. هدف اصلی این تحقیق تهیۀ نقشۀ پتانسیل خطر وقوع سیل در سطح این حوضه است. برای دستیابی به این هدف از هجده پارامتر مؤثر در وقوع این مخاطره و همچنین دو روش آماری نسبت فراوانی (FR) و شاخص آماری (SI) استفاده شد. پارامترهای بررسیشده عبارت بودند از: ارتفاع، شیب، جهت شیب، بارش، فاصله از آبراهه، تراکم آبراهه، شاخص پوشش گیاهی، کاربری اراضی، فاصله از پل، فاصله از سد، لیتولوژی، گروههای هیدرولوژیکی خاک، شاخص رطوبت توپوگرافی، شاخص حمل رسوب، شاخص قدرت آبراهه، بافت زهکشی، ژئومورفولوژی و انحنای زمین. برای تعیین وزن پارامترها و اجرای مدلهای تحقیق از موقعیت نقاط سیلابهای گذشته در منطقه استفاده شد. نقشههای نهایی از حاصلضرب وزنهای هر یک از طبقات پارامترها در لایههای اطلاعاتی آنها تهیه شد که با استفاده از ابزار Natural Breaks در پنج دسته طبقهبندی شدند. نتایج نشان داد که الگوی توزیع فضایی پهنههای خطر در هر دو مدل مشابه است. به این ترتیب که مناطق پاییندست حوضه و اطراف آبراهههای اصلی منطقه پرخطرترین پهنهها هستند. ارزیابی دقت نتایج هر دو مدل با منحنی ROC نشان داد که مقادیر سطح زیر منحنی برای مدلهای SI و FR بهترتیب 945/0 و 919/0 بوده است که عملکرد عالی هر دو مدل را در تهیۀ نقشۀ پتانسیل خطر وقوع سیل نشان میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پهنهبندی؛ تحلیل آماری؛ حوضۀ آبریز آجیچای؛ سیلاب؛ مخاطره | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,113 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 580 |
||