بررسی نظریۀ کلیها در نمط چهارم اشارات و تنبیهات | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| دوره 56، شماره 2، اسفند 1402، صفحه 297-328 اصل مقاله (854.33 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2023.363723.523425 | ||
| نویسندگان | ||
| مهران نجفی* 1؛ مهدی اسدی2 | ||
| 1دانشجوی دکترا، حکمت متعالیه، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پژوهشکده حکمت معاصر، تهران.ایران. | ||
| 2استادیار، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پژوهشکده حکمت معاصر، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ابنسینا در نمط چهارم اشارات میکوشد تا از طریق معنای مشترکِ مصادیقِ یک نوع، موجودی مجرد را درون مصادیق مادی به اثبات برساند. رابطۀ کلی و مصادیقش در آثار ابنسینا اغلب به صورت رابطۀ پدران و پسران مطرح شدهاست؛ امّا عبارات نمط چهارم اشارات به گونهای است که گویا رابطۀ کلی و مصادیقش همچون رابطۀ پدر واحد و پسران کثیر است. مقالۀ پیش رو در پی حل این تعارض است. در پایان خواهیمدید که استدلال ابنسینا ناظر به بحث هستیشناسی است و میتواند وجود کلی را در خارج اثبات کند ولی تجرد آن را اثباتنمیکند؛ زیرا ممکن است حضور کلی در خارج بهصورت منتشر در زمان و مکان باشد. چنین موضعی موجب تقویت نظریۀ واقعگروی است ولی بر نظریۀ رجل همدانی در باب کلیها، یعنی پدر واحد و فرزندان کثیر نیز صحه میگذارد؛ نظریهای که نیازمند اصلاح و بازسازی است. در این مقاله کوشیدهایم تا بهروش تاریخی از تمامی شروح و تعلیقات اشارات و تنبیهات بهرهببریم و بهروش عقلی آنها را ارزیابی کنیم تا در نهایت به دیدگاهی کماشکالتر نائلآییم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| رجل همدانی؛ کلی طبیعی؛ کلیها؛ ماهیت؛ وحدت در کثرت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 844 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 608 |
||