پیشفرض معرفتی در مسئلۀ وجود خدا | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| دوره 57، شماره 1، شهریور 1403، صفحه 59-77 اصل مقاله (474.59 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2024.370345.523466 | ||
| نویسنده | ||
| غلامحسین جوادپور* | ||
| استادیار، گروه کلام، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| بنابر قرینهگرایی، ارزش معرفتی گزارهها به داشتن قرائن و شواهد است. گاه ادعا میشود برخی رویکردها بینیاز از پشتیبانی شواهد یا دلیلاند و تا زمانی که رویکردهای رقیب در اثبات خود ناکام باشند، آنها به قوت خود باقی هستند. این حالت که از آن به «پیشفرض معرفتی» تعبیر میشود، گاه تنها درحدّ نقطۀ آغاز بحث است (پیشفرض روشی) و گاه ارزش صدق دارد (پیشفرض حقیقی). در گفتگو حول وجود خدا، برخی باور به خدا، عدهای باور به عدم خدا و شماری هم بیباوری را پیشفرض میدانند. برای نمونه، آنتونی فلو با مقایسه مسئلۀ وجود خدا با قواعد حقوقی، نقطه آغاز را آن میداند که هیچچیز درباره اصل، مفهوم و امکان خدا (تصوری) و نیز وجود یا عدم وجود او (تصدیقی) نمیدانیم و تا زمانی که خداباور یا خداناباور دلیلی به سود مدعای خود اقامه نکند، این پیشفرض به قوت خود باقی است. بخش نخست این مدعا قابل پذیرش و مقتضای روشمندی در گفتگو است؛ اما در بخش تصدیق، هر سه رویکرد ایجابی، سلبی و توقفی نیازمند اقامه دلیل هستند و شأن یکسانی دارند. هر یک از خداباور و خداناباور درحقیقت ادعایی ایجابی را مطرح میکنند که در چارچوب قرینهگرایانه، نیازمند ارائه شواهد است. لاادریگرا نیز ادعای نادرستی موضع هر دو را دارد که آن نیز نیازمند ارائه دلیل است. بنابراین وظیفه اثبات برعهده هر سه خواهد بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قرینهگرایی؛ وظیفه اثبات؛ پیشفرض معرفتی؛ فلو؛ لاادریگرایی؛ خداناباوری سلبی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 548 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 472 |
||