انواع طنز در آثار شاعران برجستۀ عصر سلجوقی | ||
| پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| مقاله 3، دوره 12، شماره 4 - شماره پیاپی 32، زمستان 1402، صفحه 47-71 اصل مقاله (1.11 M) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2023.360902.1941 | ||
| نویسنده | ||
| قهرمان شیری* | ||
| استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| سیر طنزنویسی در ایران ارتباط نزدیکی با تاریخ سیاسی دارد. در دورههایی که شاعران و نویسندگان از آزادی نسبی بهرهمند بودهاند طنزنویسی نیز دارای رشد بیشتری بوده است. در دورۀ سلجوقیان که حکومت در یک موقعیت بینابین سیاسی ـ یعنی نه استبداد مطلقه و نه حکومت مردمدارانه ـ قرار گرفته بود سیر طنزنویسی مانند ادبیات آن دوره از وضعیتی کاملاً متفاوت و کمالیافته برخوردار بود. در این دوره از یکسو دربارها، متعدد و عاری از استبداد مهارگسیخته هستند، و از سوی دیگر، بهطور همزمان، هم عوامیت بر پادشاهان و مردم غالب است و هم تحصیلات در جامعه گسترشیافته و تکثر سبکها و صداها را در آفرینندگان نظم و نثر پدید آورده است، و در سویۀ سوم نیز شاعران و نویسندگان بهوسیلۀ حکومت به خود وانهاده شده و از آزادی عمل بسیار بهرهمند شدهاند. با پیشرفت ادبیات، طنزپردازان پرشماری با سبکها و شیوههای متفاوت و نوآورانه پدید آمدهاند که نمونۀ آن تا دورۀ مشروطه بهعنوان یک دورۀ برخوردار از آزادی کامل، در هیچ دورۀ دیگری دیده نمیشود. توسعۀ طنز در این دوره، بیشتر ازنظر فکری و محتوایی است و دارای دو گرایش عامهپسند چون هجویات و هزلیات و لطایف ادبی، و خاصهپسند، مانند طنزهای فلسفی، فرقهای و عرفانی است. سرودن قصیدههایی با ترکیب هجو و هزل و ستایش، و اشعار پر جسارت تشکیکآمیز و روایتهای طنزآمیز عقلای مجانین، فضای متفاوتی به منظومهها و دیوانهای شعری در این دوره داده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انوری؛ سلجوقیان؛ سنایی؛ طنز؛ عطار؛ عقلای مجانین؛ هزل | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 641 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 515 |
||