تحول فنی معماری دوره نوگرایی ایران: فرضیه مرحوم لطیف ابوالقاسمی در مورد تیرآهن و طاقضربی | ||
| نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی | ||
| مقاله 1، دوره 28، شماره 3، پاییز 1402، صفحه 7-22 اصل مقاله (4.19 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfaup.2024.370124.672934 | ||
| نویسندگان | ||
| مسعود ناری قمی* 1؛ مهدی ممتحن2 | ||
| 1استادیار گروه مهندسی ساختمان و معماری، آموزشکده فنی پسران قم، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و هنر دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| سقف تیرآهن به همراه طاقضربی از اولین تکنیکهای خاص دوره مدرنسازی ایران است که تاکنون پژوهش تاریخی مناسبی در مورد آن انجام نشده است؛ مرحوم لطیف ابوالقاسمی (استاد فقید دانشگاه تهران) در دفاع از این تکنیک، آن را به عنوان یک فناوری ایرانی، معرفی کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد تفسیری تاریخی، به بررسی فرضیه مطرح شده از سوی ایشان، براساس متون پژوهشی معاصر به همراه اسناد دست اوّل تاریخی از جمله تعدادی نشریات قرن نوزدهمی معماری و ساختمان، پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که این تکنیک در قرن نوزده میلادی سه خاستگاه متفاوت در اروپای اوایل مدرن دارد: انگلیس (جک آرک)، آلمان (طاق پروسی) و اسپانیا (سقف کاتالان) که به ترتیب براساس مسأله آتشبندی، بهداشت و انطباق با تکنیکهای سنتی، رشد یافته است. ورود آن به سیستم ایرانی، با منشأ المانی در کارخانجات دوره پهلوی اوّل و با منشأ انگلیسیـآمریکایی در بناهای دولتی بوده است؛ اما قبل از ورود مهندسان خارجی، این شیوه با تیر چوبی رایج بوده و عملا یک تقاطع تاریخی، آن را به آهن پیوند داده است؛ لذا در قیاس با سه منشأ پیشین، ایرانی بودن این تکنیک در فرضیه ابوالقاسمی تأیید میشود و علاوه بر برتری در عدم نیاز به قالببندی، نوع کار هنری انجام شده ایرانی بر روی آن در بناهای مردمی، این تکنیک را به یک میراث ارزشمند ابتدای مدرنسازی ایران بدل کرده است که مستقل از نمونههای غربی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سقف تیرآهن و طاقضربی؛ لطیف ابوالقاسمی؛ ابتدای نوگرایی؛ جک آرک؛ سقف کاتالان؛ طاق پروسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,460 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,036 |
||