تاریخ رصدگری در ایران و جهان اسلام تا رصدهای ممتحن (213 قمری / 828 میلادی) | ||
| تاریخ علم | ||
| دوره 21، شماره 2 - شماره پیاپی 35، بهمن 1402، صفحه 169-186 اصل مقاله (1.22 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2024.356657.371782 | ||
| نویسنده | ||
| یونس کرامتی* | ||
| دانشگاه تهران، پژوهشکدۀ تاریخ علم | ||
| چکیده | ||
| به رغم تأکید شماری از اخترشناسان دورۀ اسلامی بر نبود رصدی میان رصدهای بطلمیوس (حدود 130-141 میلادی) و «رصدهای ممتحن»، در منابع مختلف گزارشهایی پراکنده از رصدهایی در همین بازه، چه در روزگار ساسانی و چه در دورۀ اسلامی به چشم میخورد. جستار حاضر دربردارندۀ تحلیل آگاهیهای موجود دربارۀ این رصدها است: سه مجموعه رصد ایرانی در دورۀ ساسانی (در حدود 470، 556 و حدود 633-634 میلادی)، رصدهای رصدگری ناشناس در 90-100 قمری / 709-718 میلادی در بُست (شهر لشکرگاه امروزی در افغانستان)، رصدهای احمد بن محمد نهاوندی حاسب در جندیشاپور در 170 و اندی قمری / 787-795 میلادی، و رصدهایی احتمالاً در مرو توسط یحیی بن ابی منصور در 202 ق / 817 میلادی یا اندکی پیش از آن. همۀ این رصدها در محدودۀ جغرافیایی ایران جای داشتهاند. گویا پژوهشگران عموماً توجهی به رصدهای بُست و مرو نداشتهاند.. | ||
| کلیدواژهها | ||
| احمد بن محمد نهاوندی حاسب؛ بُست؛ اوج خورشید؛ جندیشاپور؛ خورشیدگرفت؛ رصد ایرانی؛ مرو؛ میل اعظم/کلّی؛ وسط الشمس؛ یحیی بن ابی منصور | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 498 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 393 |
||