مفهوم انسانمحوری در مطالعات جامعهشناختی هوش مصنوعی | ||
| مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران | ||
| مقاله 9، دوره 13، شماره 3 - شماره پیاپی 52، پاییز 1403، صفحه 425-449 اصل مقاله (1.1 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jisr.2024.376963.1509 | ||
| نویسندگان | ||
| سمیه بلبلی قادیکلایی* 1؛ حمید پارسانیا2 | ||
| 1گروه مردمشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| 2گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| امروزه شاهد دامنۀ گستردۀ نگرانیها از بهمخاطرهافتادن موقعیت انسان در نسبت با فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی هستیم. در پاسخ به این نگرانیها، حوزۀ مطالعاتی هوش مصنوعی انسانمحور بهدلیل نیاز انسان به استفاده از چنین سیستمهایی شکل گرفت. پژوهش حاضر به تحریک و تقویت دو نیروی بالقوۀ مطالعاتی -جامعهشناسی و هوش مصنوعی- برای هرچه نزدیکترشدن به یکدیگر و شکلگیری مفهوم انسانمحوری میپردازد. پژوهش پیشرو ذیل جنبش روششناختی کیفی از مرور نظاممند مطالعات موجود بهعنوان روش تحقیق استفاده کرده است. نمونهگیری به روش گلولهبرفی انجام گرفت. فرایند گزینش مقالات و انتخاب مجموعۀ آغازگر طبق دستورالعمل پریسما انجام شد. تجزیه و تحلیل دادهها نیز با چارچوب طراحی نوآورانۀ الماس دوبر انجام گرفت. یافتههای پژوهش در هشت سطح طبقهبندی شدند که عبارتاند از: معضلات هوش مصنوعی انسانمحور؛ هوش مصنوعی انسانمحور در تولید علوم اجتماعی و جامعهشناسی؛ پژوهشهای میانرشتهای دربارۀ مفهوم انسانمحوری در مطالعات جامعهشناختی هوش مصنوعی؛ جایگاه هوش مصنوعی انسانمحور در روششناسی علوم اجتماعی؛ اصول و مقررات ناظر بر توضیحپذیری و تبیینپذیری هوش مصنوعی؛ نقش انسانمحوری در درک و تصور کنشگران از هوش مصنوعی؛ تعامل انسان با هوش مصنوعی؛ هوش مصنوعی انسانمحور در حوزههای مطالعاتی خاص. از مرور نظاممند مطالعات موجود، دو معضل ناظر به هوش مصنوعی و سه معضل ناظر به انسان (در معنای عام) شناسایی شدند. همنهشت معضلات، همچنین اتخاذ مواضع متفاوت مقالات درمورد معضلات مذکور، موجب شکلگیری رویکردهای مختلف (درمجموع 22 رویکرد) در مواجهه با این معضلات شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انسانمحوری؛ جامعهشناسی؛ چارچوب طراحی نوآورانۀ الماس دوبر؛ مرور نظاممند؛ هوش مصنوعی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,090 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 598 |
||