نگرش انتقادی یحیی بن حمزه علوی به «گستره معنایی کنایه» و «استحاله اجتماع نقیضین» در تعریف کنایه ابنأثیر | ||
| ادب عربی | ||
| دوره 17، شماره 3 - شماره پیاپی 45، تابستان 1404، صفحه 139-156 اصل مقاله (618.75 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jalit.2024.378977.612847 | ||
| نویسنده | ||
| الهام بابلی بهمه* | ||
| دانش‌آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| از آنجاکه گفتمان حاکم بر متون کلاسیک عربی بر اختلاف آراء فراوان میان نظریه پردازان دلالت دارد، دانش بلاغت به عنوان یکی از متون فصیحِ کلاسیک، از این تفاوت در دیدگاه ها مصون نبوده است. ریشه این نوعْ نگرش های چندگانه به مقوله های ادبی - بلاغی را می توان در رعایت نکردن قواعد خوانش از طرف متفکران دید. در این میان، فن کنایه ابزار مناسبی بوده تا بعضی از نظریه پردازان تئوری های خود را براساس برداشت های نادرست بیان کنند. حمزه علوی (۷۴۹ هـ)، در کتاب بلاغیِ «الطراز؛ المتضمن لأسرار البلاغة وعلوم حقائق الإعجاز» براساس قرائتی که از آراء بلاغی پیشینیان دارد، با ارائه استدلال های گوناگونِ، با چالش سازی پیرامون «معنی» و میزان «حد گستره معنایی» کنایه، سعی بر بی اعتباری دیدگاه های آنان نسبت به این مقوله را دارد. ابن أثیر (۶۳۷ هـ) یکی از متفکرانی بوده که نوع نگرش وی به فن کنایه، محل بحث اختلافی علوی بوده است. در پرتو میزان تأثیر نوع نگرش بلاغت پژوهان به «ماهیت کنایه»، پژوهش پیشرو می کوشد با رویکرد کیفی و روش استقرائی به تبیین قلمرو معنایی کنایه با ضرورت اختلاف دیدگاه های دو متفکر مورد بحث بپردازد. از یافته های پژوهش آن است که علوی خوانشی براساس عینیتِ آراء ابنأثیر نداشته است. از نظر وی تعریف کنایه ابنأثیر، به «استحاله اجتماع نقیضین» منتهی می شود. از طرفی، باور علوی بر این مبنا که ابن أثیر با مقید کردن کنایه، تشبیه و استعاره را وارد گستره معنایی آن، کرده نقض می شود. وی با تفکیک در گونه های مجاز، معنای حقیقی و مجازی را در استعاره، دو وضع جداگانه می داند که در این صورت، ملزم به پذیرش عدم نقل معنا می شود؛ اما در کنایه با پذیرش نقل معنا، مفهوم حقیقی و مجازی را دو معنای مختلف برای واژه می داند، و خوانشی خلاف ماهیت مفاهیم مجازی در پیش می گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| علوی؛ ابنأثیر؛ کنایه؛ معنی؛ گستره معنایی؛ نقل معنا. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 885 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 203 |
||