پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 126 |
| تعداد شمارهها | 7,096 |
| تعداد مقالات | 76,258 |
| تعداد مشاهده مقاله | 151,824,131 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 113,868,740 |
تبیین روشهای مرحلهای کشف آیات روانشناختی قرآن کریم | ||
| قرآن و روانشناسی | ||
| مقاله 2، دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 2، خرداد 1402، صفحه 50-27 اصل مقاله (2.12 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا شیرزاد* 1؛ هادی بهرامی احسان2 | ||
| 1استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مازندران، ایران | ||
| 2استاد، دانشکده روانشناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| با توجه به استقبال کم نظیر جامعه دانشگاهی دنیا به روانشناسی اسلامی، وجود پژوهشهای روششناسانه ضرورت بیشتری پیدا کره است. به همین جهت پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین روشهای کشف آیات روانشناختی قرآن کریم و بیان مراحل بکارگیری آن انجام شده است که به عنوان مقدمهای ضروری برای فهم یا تفسیر روانشناختی قرآن کریم محسوب میشود. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی بوده که براساس آن، روشهای موجود در منابع تفسیری و روانشناسی اسلامی جمع آوری شده و پس از تحلیل، کارکرد آنها در فهم روانشناختی آیات به همراه نمونههای مرتبط با مباحث روانشناسی بیان شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که با استفاده از چهار مرحله میتوان آیات روانشناختی متناسب را از قرآن کریم استخراج نموده و در نهایت دستهبندی مناسبی از آیات مرتبط ارائه نمود. مرحله اول، انتخاب موضوع یا مسأله روانشناختی است که با مطالعه هدفمند در منابع روانشناسی و جزئی کردن موضوع انجام میشود. مرحله دوم، انتخاب واژگان مناسب جهت جستجو در قرآن کریم میباشد که به انتخاب کلیدواژه مناسب در پژوهش روانشناختی اشاره دارد. مرحله سوم، جستجوی آیات روانشناختی در قرآن کریم است که از طریق کلیدواژهها، فرهنگنامهها، کتب و مقالات مرتبط و نیز تناسب محتوایی انجام میشود. مرحله چهارم کدگذاری آیات است که از طریق کدهای باز، انتخابی و محوری انجام میشود. پس از طی نمودن این مراحل، آیاتی که دقیقاً مرتبط با موضوع انتخابی است، به همراه یک دستهبندی مناسب در اختیار پژوهشگر قرار گرفته، و پس از آن، نوبت بکارگیری روشهای فهم روانشناختی است. استفاده مطلوب از این روشها نیازمند به ترتیب طی نمودن مرحلهها و توجه به جزئیات بکارگیری این روشها است. آنچه که به عنوان آسیب در یافتههای روانشناسی اسلامی موجود مشاهده میشود، عدم روشمند بودن برداشتهای روانشناختی از آیات قرآن کریم است که گاه به تفسیر به رأی و یا سطحینگری از مفاهیم روانشناختی انجامیده است. در نتیجه روش مرحلهای بیان شده در این پژوهش، اگرچه به عنوان پیشنیاز آغاز روشهای اصلی فهم روانشناختی میباشد، اما بکارگیری آن در ابتدای پژوهش میتواند پژوهشگر را به دادههای مرتبطتر سوق داده و مسیر پژوهش را سهلتر و دقیقتر نماید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آیات روانشناختی؛ روش مرحلهای؛ روانشناسی اسلامی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Elucidation of Step-by-Step Methods for Discovering Psychological Verses of the Holy Qur’an | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Alireza Shirzad1؛ Hadi Bahrami Ehsan2 | ||
| 1Department of Islamic Studies, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Mazandaran, Iran | ||
| 2Professor, Faculty of Psychology, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Given the unprecedented reception of Islamic psychology in the global academic community, the necessity of methodological studies has become increasingly significant. Accordingly, the present study was conducted with the aim of examining and elucidating the methods for discovering psychological verses of the Holy Qur’an and outlining the stages of their application, which constitute a necessary prelude to the psychological understanding or interpretation of the Qur’an. The research method was descriptive–analytical, whereby the existing methods in exegetical sources and Islamic psychology were collected, analyzed, and their functions in understanding the psychological dimensions of the verses, along with relevant examples from psychological discussions, were presented. The findings indicate that through four stages, suitable psychological verses can be extracted from the Qur’an and ultimately organized into appropriate categories. The first stage is the selection of a psychological topic or problem, which is carried out through targeted study of psychological sources and breaking down the subject into smaller components. The second stage is the selection of suitable vocabulary for searching the Qur’an, which corresponds to choosing appropriate keywords in psychological research. The third stage is the search for psychological verses in the Qur’an, conducted through the use of keywords, lexicons, related books and articles, as well as thematic relevance. The fourth stage is the coding of verses, which is performed using open, selective, and axial codes. Upon completion of these stages, the verses directly related to the selected topic are provided to the researcher along with an appropriate classification, after which the application of psychological interpretive methods follows. Effective use of these methods requires proceeding through the stages in sequence and paying close attention to the details of their application. A major drawback observed in existing Islamic psychology research is the lack of methodological rigor in deriving psychological interpretations from Qur’anic verses, which has at times led to tafsīr be ra’y (interpretation based on personal opinion) or superficial approaches to psychological concepts. Consequently, although the step-by-step method presented in this study serves as a preliminary requirement before engaging in the main methods of psychological interpretation, its application at the outset of research can guide the researcher toward more relevant data and render the research process easier and more precise. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Psychological Verses, Step-By-Step Method, Islamic Psychology | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
استراوس، آنسلم؛ کوربین، جولیت (1385). اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی، رویهها و شیوهها. ترجمه بیوک محمدی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
بهرامی احسان، هادی؛ اخوت، احمدرضا؛ فیاض، فاطمه (1398). معناشناسی افسردگی از منظر قرآن. تهران: دانشگاه تهران.
بهمنی، سعید، (1397). نظریهپردازی قرآنبنیان. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلام.
پسندیده، عباس (1396). روش مفهومشناسی موضوعات اخلاقی و کاربست آن در مفهوم حیاء. اخلاق وحیانی، شماره 12. پسندیده، عباس (1398). روش فهم روانشناختی متون دینی. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی.
روزنهان، دیوید؛ سلیگمن، مارتین (1387). روانشناسی نابهنجاری. ترجمه یحیی سید محمدی. تهران: ارسباران.
صدر، محمدباقر (بیتا). المدرسه القرآنیه. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
عابدینی، حسین؛ مینایی، بهروز (1398). کاربردهای دادهکاوی در علوم اسلامی. رهآورد نور، شماره 34.
فاطمی، سید محسن (1395). مشاوره با رویکرد اسلامی. مشهد: به نشر.
فیلک، اووه (1387). درآمدی بر تحقیق کیفی. ترجمه هادی جلیلی. تهران: نی.
کاویانی، محمد (1393). روانشناسی در قرآن. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
مرکز فرهنگ و معارف قرآن (1388). فرهنگ موضوعی تفاسیر. قم: بوستان کتاب.
نصیری، علی (1395). روششناسی تفسیر قرآن. قم: وحی و خرد.
American Psychiatric Association (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR). Washington DC: American Psychiatric Association.
Haque, A. & Rothman, A. (2021). Islamic Psychology around the globe. Washington: International Association of Islamic Psychology.
Lee, J. (2001). Grounded Theory: Integration and Internalization in ERP Adoption and Use. Doctoral Dissertation. Nebraska: University of Nebraska.
Strauss, A. & Corbin, J. (1990). Basics of Qualitative Research: Grounded Theory Procedures and Techniques. Thousand Oaks: Sage. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 394 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 154 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب