تبیین روش‌های مرحله‌ای کشف آیات روانشناختی قرآن کریم | ||
| روان شناسی قرآن بنیان | ||
| مقاله 2، دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 2، خرداد 1402، صفحه 27-50 اصل مقاله (359.98 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qpsj.2023.102176 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا شیرزاد* 1؛ هادی بهرامی احسان2 | ||
| 1استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مازندران، ایران | ||
| 2استاد، دانشکده روانشناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| با توجه به استقبال کم نظیر جامعه دانشگاهی دنیا به روانشناسی اسلامی، وجود پژوهش‌های روش‌شناسانه ضرورت بیشتری پیدا کره است. به همین جهت پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین روش‌های کشف آیات روانشناختی قرآن کریم و بیان مراحل بکارگیری آن انجام شده است که به عنوان مقدمه‌ای ضروری برای فهم یا تفسیر روانشناختی قرآن کریم محسوب می‌شود. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی بوده که براساس آن، روش‌های موجود در منابع تفسیری و روانشناسی اسلامی جمع آوری شده و پس از تحلیل، کارکرد آنها در فهم روانشناختی آیات به همراه نمونه‌های مرتبط با مباحث روانشناسی بیان شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که با استفاده از چهار مرحله می‌توان آیات روانشناختی متناسب را از قرآن کریم استخراج نموده و در نهایت دسته‌بندی مناسبی از آیات مرتبط ارائه نمود. مرحله اول، انتخاب موضوع یا مسأله روانشناختی است که با مطالعه هدفمند در منابع روانشناسی و جزئی کردن موضوع انجام می‌شود. مرحله دوم، انتخاب واژگان مناسب جهت جستجو در قرآن کریم می‌باشد که به انتخاب کلیدواژه مناسب در پژوهش روانشناختی اشاره دارد. مرحله سوم، جستجوی آیات روانشناختی در قرآن کریم است که از طریق کلیدواژه‌ها، فرهنگ‌نامه‌ها، کتب و مقالات مرتبط و نیز تناسب محتوایی انجام می‌شود. مرحله چهارم کدگذاری آیات است که از طریق کدهای باز، انتخابی و محوری انجام می‌شود. پس از طی نمودن این مراحل، آیاتی که دقیقاً مرتبط با موضوع انتخابی است، به همراه یک دسته‌بندی مناسب در اختیار پژوهشگر قرار گرفته، و پس از آن، نوبت بکارگیری روش‌های فهم روانشناختی است. استفاده مطلوب از این روش‌ها نیازمند به ترتیب طی نمودن مرحله‌ها و توجه به جزئیات بکارگیری این روش‌ها است. آنچه که به عنوان آسیب در یافته‌های روانشناسی اسلامی موجود مشاهده می‌شود، عدم روشمند بودن برداشت‌های روانشناختی از آیات قرآن کریم است که گاه به تفسیر به رأی و یا سطحی‌نگری از مفاهیم روانشناختی انجامیده است. در نتیجه روش مرحله‌ای بیان شده در این پژوهش، اگرچه به عنوان پیش‌نیاز آغاز روش‌های اصلی فهم روانشناختی می‌باشد، اما بکارگیری آن در ابتدای پژوهش می‌تواند پژوهشگر را به داده‌های مرتبط‌تر سوق داده و مسیر پژوهش را سهل‌تر و دقیق‌تر نماید. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آیات روانشناختی؛ روش مرحله‌ای؛ روانشناسی اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 634 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 581 |
||