بررسی تطبیقی بهزیستی روانی در نظریه ریف و آموزه‌های قرآن کریم | ||
| روان شناسی قرآن بنیان | ||
| مقاله 11، دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 2، خرداد 1402، صفحه 211-242 اصل مقاله (507.14 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله مروری - انتقادی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qpsj.2023.102602 | ||
| نویسندگان | ||
| میلاد شماخته* 1؛ محسن اکبری2 | ||
| 1دانش آموخته دکتری، دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد. گروه روانشناسی، موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| بهزیستی روان‌شناختی را تلاش برای رشد و پیشرفت در جهت تحقق بخشیدن به توانایی‌های بالقوۀ فرد تبیین نموده‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی بهزیستی روانی در نظریه ریف و آموزه‌های قرآن کریم انجام شده است. در ابتدا شش مؤلفۀ اصلی نظریۀ ریف (رشد فردی، پذیرش خود، هدفمندی، روابط مثبت، خودمختاری و تسلّط بر محیط) از منابع روانشناسی استخراج شدند. سپس مفاهیم مرتبط با این مؤلفه‌ها در قرآن، تفاسیر معتبر و روایات بررسی گردید. برای تطبیق، مفاهیم هر مؤلفه به‌طور جداگانه تحلیل و با آموزه‌های قرآنی مقایسه شد. نتایج نشان داد که ریف بهزیستی روانی را با شش ویژگی ادراک خویشتن کارا، پذیرش و عزت نفس۴ واقعی، مهار ارادی رفتار، ادراک واقعی از جهان، حفظ روابط و مهرورزی و خودفرمانی و بارآوری توصیف کرده است. با بررسی قرآن کریم مشخص شد که ارتباط دین با بهزیستی روانی نه یک ارتباط محدود و موردی، بلکه یک ارتباط بسیار گسترده و فراگیر است و همه ابعاد آن را دربرمی‌گیرد، اما نگاه انسان‌محورانه (مادی) به مؤلفه‌های بهزیستی ریف، نه‌تنها باعث رشد وسلامت روان فرد نمی‌شود، بلکه او را دچار رذائل نفسانی همچون کبر و خودپسندی و خودمحوری که زمینه‌ساز برخی اختلالات هستند، می‌کند. بنابر نگاه یکپارچه‌نگر قرآنی، همه مؤلفه‌های بهزیستی روانی را باید با نگاه به مشیّت ربوبی و تقدیر الهی در نظر داشت. آموزه‌های قرآنی علاوه‌بر تأکید بر تلاش فردی، به ابعاد معنوی مانند توکل، رضایت الهی و قرب به خدا توجه دارد و می‌تواند نظریۀ ریف را به مدلی جامع‌تر هدایت کند. بر این اساس، یافته‌ها اهمیت انطباق نظریه‌های روانشناسی غربی با فرهنگ و ارزش‌های دینی را برجسته ساخته و زمینۀ ارائه چارچوبی کامل‌تر برای سلامت روان در جوامع مذهبی را فراهم می‌آورد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بهزیستی روانی؛ سلامت روان؛ نظریه ریف؛ روانشناسی اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 844 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 564 |
||