شناسایی بستر اجتماعی تجربۀ مراقبت در مراقبان خانوادگی افراد مبتلا به دمانس: یک مطالعۀ کیفی | ||
| فصلنامه پژوهشهای کاربردی روانشناختی | ||
| مقاله 4، دوره 17، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 51-66 اصل مقاله (710.54 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/japr.2026.409696.645476 | ||
| نویسندگان | ||
| مرضیه منصوری گندمانی1؛ رضا پورحسین* 2؛ کیوان صالحی3؛ زهرا وهابی4 | ||
| 1گروه روانشناسی، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2استاد، گروه روانشناسی، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 3گروه روشها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 4گروه طب سالمندی، دانشکدۀ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل اجتماعی اثرگذار بر تجربۀ مراقبتی مراقبان خانوادگی مبتلایان به دمانس در جامعۀ ایرانی بر پایۀ رویکردی کیفی و روش نظریۀ دادهبنیاد سازهگرایانه بود. جامعۀ آماری شامل مراقبان خانوادگی مبتلایان ایرانی به دمانس با دستکم شش ماه تجربۀ مراقبت بود. گردآوری دادهها در سال 1404 در تهران و با مشارکت 13 مراقب (۱۰ زن و 3 مرد) انجام گرفت که ۵ نفر ساکن تهران و ۸ نفر دیگر از شهرستانها بودند. نمونهگیری براساس ملاکهای ورود به روش هدفمند آغاز شد و همزمان با پیشرفت تحلیل، بهصورت نظری برای استخراج مقولهها ادامه یافت. برای گردآوری دادهها از مصاحبههای نیمهساختاریافته استفاده شد. فرایند تحلیل بهصورت دستی و براساس رویکرد چارمز همزمان با گردآوری دادهها، با تمرکز بر کدگذاری اولیه و متمرکز اجرا شد و تا مرحلۀ استخراج مقولهها و زیرمقولهها، مرتبسازی مفهومی و دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. طبقهبندی مفهومی دادهها به استخراج دو مقولۀ اصلی با پنج زیرمقوله انجامید: مقولۀ «تجربۀ مراقبت در بستر تعاملات اجتماعی بازدارنده» با زیرمقولههای «مواجهه با واکنشهای آزاردهنده و مداخلات بیجای اجتماعی»، «ازدسترفتن تدریجی پیوندهای اجتماعی» و «تنهایی مراقبتی در سایۀ مشارکت حداقلی» و مقولۀ «مراقبت در بستر تعاملات اجتماعی تسهیلکننده» با زیرمقولههای «واکنشهای اجتماعی بهمثابۀ منبعی برای تقویت تابآوری و معنا» و «سهیمشدن دیگران در بار مراقبت». یافتهها نشان داد مراقبت در بستر اجتماعی شکل میگیرد و بستر اجتماعی جامعۀ ایرانی در فرایند مراقبت میتواند نقش بازدارنده یا تسهیلکننده داشته باشد؛ امری که لازم است در مداخلات روانشناختی-آموزشی و سیاستگذاریهای عمومی لحاظ شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بافت اجتماعی؛ تعاملات اجتماعی؛ دمانس؛ مراقبان خانوادگی؛ نظریۀ دادهبنیاد | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 308 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 220 |
||