کمیت منفصل و اعداد طبیعی | ||
| تاریخ علم | ||
| مقاله 4، دوره 24، شماره 2، مهر 1405، صفحه 79-107 اصل مقاله (736.86 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2026.415536.371916 | ||
| نویسنده | ||
| اسدالله فلاحی* | ||
| استاد موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران. | ||
| چکیده | ||
| در ریاضیات جدید، اقسام بسیاری برای «عدد» شناسایی شده است، مانند اعداد طبیعی و صحیح، گویا و گنگ، جبری و متعالی، حقیقی و موهومی، مختلط و چهارگان، اصلی و ترتیبی، متناهی و نامتناهی، بی‌نهایت‌کوچک و بی‌نهایت‌بزرگ و هزارن‌ها قسم دیگر. تحلیل این دسته‌های از اعداد در فلسفة ارسطویی-مشایی چه خواهد بود؟ این مقاله در صدد است که دستة نخست یعنی اعداد طبیعی را بر پایة مبانی فلسفة ارسطویی-مشائی بررسی و تحلیل کند. در آغاز به نزاع ابن‌سینا و سهروردی در موجود بودن اعداد در ذهن یا در خارج می‌پردازم و نشان می‌دهم که حق با ابن‌سینا است و بلکه می‌توان این دو دیدگاه را با هم جمع کرد. در گام بعدی نشان می‌دهم که اختلاف نظر در مورد عدد بودن یا نبودن صفر، یک و دو نزد مشائیان یک نزاع لفظی است و به تعریف‌های مختلف «عدد» برمی‌گردد. سپس، با الهام از اندیشه‌ای فرگه‌ای، نشان می‌دهم که کمیت منفصل ارسطویی و اعداد طبیعی، برخلاف دیدگاه غالب مشائیان، محمول‌ها یا اوصاف مرتبة دوم (= معقول ثانی منطقی) هستند و از این رو، دیدگاه سهروردی و پیروان او در این زمینه به صواب نزدیک‌تر است. اتفاقاً با تفسیر مفاهیم اعتباری و معقولات ثانی به «عرَضِ عرَض» یا «عارض بر عارض» می‌توان تفسیری از سهروردی ارائه داد که با دیدگاه ابن‌سینا مبنی بر وجود خارجی اعداد سازگار باشد. در پایان، تلاش می‌کنم پنج مورد از ویژگی‌های ضروری اعداد طبیعی را شرح دهم و به کمک آنها به یک تعریف رسمی و معتبر از مفهوم کلی «عدد طبیعی» برسم. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| کمیت منفصل؛ عدد؛ عدد طبیعی؛ معقول ثانی؛ معقول ثالث | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 111 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 38 |
||