نظریۀ «وحدت شخصی وجود» در اندیشۀ ابوالحسن طباطبایی (جلوه) و آقاعلی مدرس طهرانی | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| مقاله 4، دوره 51، شماره 2، بهمن 1397، صفحه 223-244 اصل مقاله (305.74 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2018.243942.522979 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه زارع* 1؛ علی ارشد ریاحی* 2؛ محمد مهدی مشکاتی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان | ||
| 2استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان | ||
| 3استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان | ||
| چکیده | ||
| وحدت شخصی وجود یکی از مهمترین باورهای عرفانی است که چالشهای فراوانی را در عرصۀ تفکر فلسفی موجب شده و مورد نقض و ابرامهایی از سوی فلاسفه قرار گرفته است. آقاعلی مدرس طهرانی و ابوالحسن جلوه از جمله فلاسفهای هستند که هردو، وحدت شخصی عرفا را نقد و دلایلی بر ردّ آن اقامه کردهاند. آقاعلی مدرس به دلیل نگاه تشکیکی به وجود و با همین مبنا، نظریۀ وحدت شخصی وجود را به چالش کشیده است؛ در حالی که اختلاف مبنایی بین حکیم و فیلسوف اغماضناپذیر است. مرحوم جلوه نیز به همین دلیل و با خلط بعضی از اصطلاحات فلسفی و عرفانی، به نقد نظریۀ عرفاء پرداخته است. در حقیقت هیچیک از دو فیلسوف نتوانستهاند خود را در جایگاه یک عارف قرار دهند و به تقریر این نظریه بپردازند. در این مقاله پس از تحلیل و مقایسه آرای این دو دانشمند، این نتیجه بهدست آمده است که آقاعلی مدرس چون معنای خاصی از اصالت وجود را پذیرفته و آن معنا این است که تنها وجود است که تحقق بالذات دارد، اما ماهیت هم بهتبع وجود در خارج تحققی بالتبع دارد، و جلوه از آنجایی که اصالت ماهوی بوده است، وحدت شخصی وجود را رد کردهاند. همچنین معلوم شده است که تفاوت روششناسی این دو فیلسوف، در نوع استخراج مطالب و طرح منابع مختلف است؛ به این معنا که نوعی کثرت منابع و ارجاعات متعدد به عرفا و فلاسفه، در رسائل جلوه به چشم میخورد؛ در حالی که آقاعلی مدرس با نگرشی صدرایی به دستهبندی و جمع مطالب پرداخته و مباحث در آثار ایشان از نظم منطقی خاصی برخوردار است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آقاعلی مدرس طهرانی؛ ابوالحسن جلوه؛ تشکیک خاصی وجود؛ وحدت شخصی وجود | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 846 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 547 |
||